De Wet kwaliteitsborging is voor aannemers uitgelegd. Wat hij voor jou als installateur en onderaannemer betekent voor aansprakelijkheid en dossier.
K
Knippie
Redactie ·
Veelgestelde vragen
Over de auteur
K
Knippie
Redactie
Werkt bij Knippie aan software voor installatiebedrijven en spreekt wekelijks ondernemers uit de branche. Klopt er iets niet, of mis je context uit de praktijk? Laat het weten, we werken artikelen bij zodra de regels of de markt veranderen.
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is er sinds 1 januari 2024, en hoewel bijna alle uitleg over de aannemer of de bouwer gaat, raakt de wet jou als installateur op twee manieren. De Wkb bestaat namelijk uit twee losse delen. Het publiekrechtelijke deel, met een onafhankelijke kwaliteitsborger die tijdens de bouw meekijkt, geldt voorlopig alleen voor nieuwbouw in de laagste risicoklasse (gevolgklasse 1): grondgebonden woningen en kleinere bedrijfspanden (Rijksoverheid, Informatiepunt Leefomgeving). Dat raakt de meeste installateurs zelden direct. Het privaatrechtelijke deel, dat je aansprakelijkheid na oplevering aanscherpt en je verplicht een dossier te leveren, geldt breed en staat los van die gevolgklasse. Dat raakt je wel, of je nu rechtstreeks voor een particulier werkt of als onderaannemer onder een hoofdaannemer. Kort gezegd: de kwaliteitsborger zie je misschien nooit, maar de zwaardere bewijslast en de dossierplicht gelden ook voor jou.
Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies. Wetgeving en jurisprudentie rond de Wkb zijn nog volop in beweging. Bij een concreet geschil of contract laat je een bouwrechtjurist meekijken.
De Wkb bestaat uit twee losse delen
De verwarring rond de Wkb komt bijna altijd doordat mensen die twee delen door elkaar halen. Het loont om ze uit elkaar te trekken, want ze gelden voor verschillend werk en op verschillende momenten.
Het publiekrechtelijke deel is het nieuwe toezichtsysteem. In plaats van dat de gemeente je bouwplan vooraf toetst, huurt de opdrachtgever een onafhankelijke kwaliteitsborger in die controleert of het bouwwerk aan de bouwtechnische regels voldoet. Dit stelsel is per 1 januari 2024 gestart en geldt bewust eerst alleen voor nieuwbouw in gevolgklasse 1, zodat iedereen ervaring kan opdoen (Rijksoverheid). Verbouw valt hier nog niet onder en een invoerdatum daarvoor is niet vastgesteld; een evaluatie van de regels vindt uiterlijk 1 januari 2027 plaats (Informatiepunt Leefomgeving). Zit je in de installatie, dan kom je dit stelsel vooral tegen als je meewerkt aan nieuwbouwwoningen, en dan meestal via de hoofdaannemer die de borger regelt.
Het privaatrechtelijke deel is de aanpassing van het Burgerlijk Wetboek. Dat gaat niet over toezicht maar over de verhouding tussen jou en je opdrachtgever: wie waarvoor aansprakelijk is, hoe je moet waarschuwen en wat je bij oplevering moet aanleveren. Deze regels gelden voor alle aannemingsovereenkomsten van bouwwerken die vanaf 1 januari 2024 zijn gesloten, ongeacht de gevolgklasse (Informatiepunt Leefomgeving). Een installatie is juridisch gewoon een werk van stoffelijke aard, dus een warmtepomp, een zonnedak of een groepenkast plaatsen valt er net zo goed onder als een dakkapel.
Aspect
Publiekrechtelijk deel
Privaatrechtelijk deel
Wat het regelt
Onafhankelijke kwaliteitsborger toetst het bouwwerk aan de bouwtechnische regels
Aansprakelijkheid, waarschuwingsplicht en opleverdossier tussen jou en je opdrachtgever
Voor welk werk nu
Alleen nieuwbouw in gevolgklasse 1
Alle aannemingsovereenkomsten van bouwwerken, nieuwbouw en verbouw
Sinds wanneer
1 januari 2024
1 januari 2024
Wat een installateur merkt
Meestal alleen via de hoofdaannemer op nieuwbouw
Zwaardere bewijslast en dossierplicht op vrijwel elke klus
Kort samengevat
De kwaliteitsborger raakt de meeste installateurs zelden direct. De aangescherpte aansprakelijkheid, de schriftelijke waarschuwingsplicht en de dossierplicht raken vrijwel elke installateur, ook bij verbouw en losse klussen.
Ben jij de aannemer onder de Wkb?
De privaatrechtelijke plichten liggen bij de aannemer, en dat is in de wet simpelweg degene die het werk aanneemt van zijn opdrachtgever. Voor installateurs betekent dat twee situaties, met een belangrijk verschil.
Werk je rechtstreeks voor een particulier, bijvoorbeeld als je zelf een warmtepomp, zonnepanelen, een cv-ketel of een laadpaal levert en plaatst, dan ben je zelf de aannemer. Alle nieuwe regels gelden dan direct tussen jou en die klant.
Werk je als onderaannemer onder een hoofdaannemer of een bouwbedrijf, dan is die hoofdaannemer de aannemer richting de eindklant. Toch ben je niet buiten schot. Tussen jou en de hoofdaannemer bestaat namelijk ook een aannemingsovereenkomst, en die valt onder precies hetzelfde nieuwe regime. Maakt jouw montage een fout, dan is de hoofdaannemer in beginsel aansprakelijk richting de klant, waarna hij die schade op jou kan verhalen (Informatiepunt Leefomgeving). De aangescherpte bewijslast rolt zo door de keten naar beneden. Dat maakt de afspraken in je onderaannemingscontract belangrijker dan vroeger: lees wat daarin over aansprakelijkheid en oplevering staat voordat je tekent.
De omgekeerde bewijslast in het kort
De grootste inhoudelijke wijziging zit in artikel 7:758 lid 4 BW. Onder het oude recht was je niet aansprakelijk voor gebreken die de klant bij oplevering redelijkerwijs had moeten ontdekken. De hoofdregel is nu omgedraaid: je bent aansprakelijk voor gebreken die bij oplevering niet zijn ontdekt, tenzij je kunt aantonen dat het gebrek niet aan jou is toe te rekenen (Informatiepunt Leefomgeving). De klant moet aannemelijk maken dat er schade is door een gebrek dat bij oplevering niet is ontdekt; lukt dat, dan ligt de bal bij jou om te bewijzen dat het niet jouw schuld is.
Voor een consument mag je van deze regel niet in je eigen voordeel afwijken. In een zakelijke verhouding, dus ook tussen jou en een hoofdaannemer, mag dat wel, maar alleen als het uitdrukkelijk in de overeenkomst staat. Nog een reden om je onderaannemingscontract goed te lezen.
Het volledige verhaal over hoe deze aansprakelijkheid doorwerkt, hoe lang je aansprakelijk blijft en hoe verzekeraars daarmee omgaan, staat in ons stuk over aansprakelijkheid en verzekering voor installateurs. Hier houden we het bij wat de Wkb zelf verandert.
Twee plichten die nu al voor je gelden
Naast de bewijslast bracht de Wkb twee concrete verplichtingen die installateurs makkelijk over het hoofd zien.
Schriftelijk waarschuwen (artikel 7:754 lid 2 BW). Zie je dat een opdracht tot problemen leidt, bijvoorbeeld zonnepanelen op een dakconstructie die de belasting niet aankan, of een uitbreiding die een groep te zwaar belast, dan moet je waarschuwing sinds 1 januari 2024 schriftelijk en ondubbelzinnig zijn en moet je wijzen op de mogelijke gevolgen (Informatiepunt Leefomgeving). Een mondelinge opmerking tijdens de koffie telt niet meer. Voor deze regel geldt geen overgangsrecht, dus hij werkt ook op lopende contracten. Leg een waarschuwing dus altijd vast, per mail of in je werkbon, en bewaar het antwoord van de klant.
Een opleverdossier leveren (artikel 7:757a BW). Werk je rechtstreeks voor een particulier, dan moet je bij de melding dat het werk klaar is voor oplevering een consumentendossier overhandigen. Daarmee moet de klant kunnen controleren of je hebt gebouwd wat is afgesproken. Het bevat minimaal tekeningen en berekeningen van het werk en de bijbehorende installaties, een beschrijving van de gebruikte materialen en installaties, en de informatie die nodig is voor gebruik en onderhoud (Informatiepunt Leefomgeving). Dit geldt voor overeenkomsten gesloten vanaf 1 januari 2024. Je mag er in overleg met de klant schriftelijk van afwijken, maar dan moet dat wel bewust en helder zijn afgesproken. Werk je als onderaannemer, dan lever je die informatie meestal aan de hoofdaannemer, zodat die zijn dossier compleet kan maken.
Zo maak je je werk Wkb-bestendig
1
Weet in welke rol je zit
Bepaal per klus of je zelf de aannemer bent (rechtstreeks voor een particulier) of onderaannemer onder een hoofdaannemer. Dat bepaalt tegenover wie je plichten hebt en wie je bij een claim aanspreekt of aanspreekt.
2
Lees je onderaannemingscontract
In een zakelijke verhouding mag van de nieuwe aansprakelijkheidsregel worden afgeweken, maar alleen als dat uitdrukkelijk is opgeschreven. Weet dus wat je tekent voordat je op een groot nieuwbouwproject stapt.
3
Waarschuw schriftelijk
Kort gezegd
De Wkb is meestal voor de aannemer geschreven, maar raakt jou als installateur langs twee sporen. De kwaliteitsborger uit het publiekrechtelijke deel kom je vooral tegen op nieuwbouw in gevolgklasse 1, en meestal alleen via de hoofdaannemer. Het privaatrechtelijke deel raakt je vrijwel altijd: je bent na oplevering aansprakelijk voor gebreken die dan niet zijn ontdekt tenzij je aantoont dat het niet aan jou ligt, je moet schriftelijk waarschuwen, en bij particulier werk lever je een opleverdossier. Werk je als onderaannemer, dan rolt diezelfde bewijslast via regres naar je toe, dus je contract met de hoofdaannemer telt zwaar. In alle gevallen is een goed dossier per klus je sterkste kaart. In een systeem als Knippie hangt die opleverdocumentatie automatisch aan de opdracht, maar een strak geordende map per klant werkt net zo goed, zolang je hem over drie jaar maar binnen een minuut terugvindt.
Laatst bijgewerkt:
Zie je een risico in de opdracht of het ontwerp, meld dat schriftelijk en ondubbelzinnig, met de mogelijke gevolgen erbij. Een mail of een notitie op de werkbon volstaat, mondeling niet meer.
4
Bouw per klus een dossier op
Leg foto's van de installatie en de aansluitingen vast, bewaar de gebruikte materialen en typenummers, test- en meetrapporten, en laat de oplevering ondertekenen. Dit is je bewijs dat je vakkundig hebt gewerkt.
5
Lever het opleverdossier
Werk je rechtstreeks voor een particulier, geef dan bij oplevering het consumentendossier mee. Als onderaannemer lever je die stukken aan de hoofdaannemer, zodat zijn dossier klopt.