Prijsstijging doorberekenen aan de klant: wat mag?
Mag je een gestegen materiaalprijs doorberekenen aan de klant? Wat mag wel en niet, en een clausule voor je offerte of algemene voorwaarden.
K
Knippie
Redactie ·
Veelgestelde vragen
Over de auteur
K
Knippie
Redactie
Werkt bij Knippie aan software voor installatiebedrijven en spreekt wekelijks ondernemers uit de branche. Klopt er iets niet, of mis je context uit de praktijk? Laat het weten, we werken artikelen bij zodra de regels of de markt veranderen.
Ja, je mag een gestegen materiaalprijs doorberekenen, maar of dat lukt nadat de klant heeft getekend hangt volledig af van welke prijs je hebt afgesproken. Bij een vaste prijs (aanneemsom) ligt het inkooprisico bij jou en mag je niet zomaar verhogen. Dat kan alleen als je vooraf een prijswijzigingsbeding in je offerte of algemene voorwaarden hebt gezet, of als je je kunt beroepen op onvoorziene kostenverhogende omstandigheden uit artikel 7:753 BW. Bij een richtprijs of regie stroomt een prijsstijging veel makkelijker door. En verkoop je aan een consument, dan geldt een extra regel: een verhoging binnen drie maanden na het sluiten mag alleen als de klant de overeenkomst dan mag ontbinden. De praktische conclusie: regel het vooraf, niet achteraf.
Waarom dit voor installateurs anders ligt
De materialen waar jouw offerte op drijft zijn juist de prijsgevoelige. Omvormers, warmtepompen, thuisbatterijen, laadpalen en koperkabel schommelen hard mee met grondstofprijzen, wisselkoersen en levertijden. Tussen het moment dat je de offerte uitbrengt en het moment dat je inkoopt, kan er zomaar een paar honderd euro per omvormer bij komen. Bij een keukenverbouwing valt zo'n schommeling weg in de marge. Bij een set van tien panelen met omvormer eet die je hele winst op.
Het verschil zit niet in wat je vindt dat eerlijk is, maar in wat je hebt afgesproken. Daarom begint alles bij de prijsvorm.
De prijsvorm bepaalt alles
Het Burgerlijk Wetboek kent drie manieren om een prijs voor werk af te spreken, en ze verdelen het risico compleet anders. Als je niets afspreekt, geldt volgens artikel 7:752 lid 1 BW dat je recht hebt op een "redelijke prijs", en dan is achteraf discussie bijna gegarandeerd. Leg het dus altijd vast.
Wie draagt het risico van een prijsstijging
Prijsvorm
Wat het betekent
Prijsrisico ligt bij
Stijging doorberekenen
Vaste prijs (aanneemsom)
Eén bedrag voor het hele werk, vooraf vastgelegd
Jou, de installateur
Alleen met beding vooraf of via art. 7:753 BW
Richtprijs
Een schatting die richting geeft aan de eindprijs
Gedeeld, met een grens
Tot max. 10% erboven zonder waarschuwing (art. 7:752 lid 2 BW)
Regie
Werkelijk gemaakte uren en materiaal, plus opslag
De klant
Stroomt automatisch door in de eindafrekening
Kort samengevat
Wil je materiaalstijgingen kunnen doorschuiven zonder gedoe, kies dan bewust voor een richtprijs of regie, of zet bij een vaste prijs vooraf een prijswijzigingsbeding in je offerte. Zonder afspraak vooraf zit je aan de vaste prijs vast.
Een richtprijs is geen vrijbrief. Artikel 7:752 lid 2 BW bepaalt dat je eindprijs niet meer dan 10 procent boven de afgegeven schatting mag uitkomen, tenzij je de klant op tijd waarschuwt dat het duurder dreigt te worden. Doe je die waarschuwing niet, dan hang je aan die 10 procent vast. Bij regie ligt het risico bij de klant, maar dan moet in je offerte ook echt "op regiebasis" staan, anders leest een klant er al snel een vaste prijs in.
Vaste prijs afgesproken? Dan zijn er twee routes
Heb je een aanneemsom afgesproken en stijgt de materiaalprijs daarna, dan zijn er precies twee manieren om er alsnog onderuit te komen.
De eerste route is een prijswijzigingsbeding (ook wel verrekenbeding) dat je vooraf in je offerte of algemene voorwaarden hebt gezet. Dat is verreweg de nette weg, want je klant weet waar hij aan toe is voordat hij tekent. Hoe zo'n beding eruitziet, staat verderop.
De tweede route werkt ook zonder beding: artikel 7:753 BW over kostenverhogende omstandigheden. Je mag de prijs aanpassen als de kostenstijging voldoet aan drie voorwaarden: ze was bij het sluiten redelijkerwijs niet te voorzien, ze is niet aan jou toe te rekenen, en ze verhoogt de kosten aanzienlijk. Belangrijk: je moet de klant zo spoedig mogelijk waarschuwen zodra je de stijging ziet aankomen. Doe je dat niet, dan verspeel je het recht op verrekening. En let op: in principe loopt deze route via de rechter (of arbitrage), tenzij de stijging komt door onjuiste gegevens die de klant zelf aanleverde. Het is dus een noodrem, geen gemaksknop. Artikel 7:753 is bovendien regelend recht, wat betekent dat je het in je voorwaarden ook kunt uitsluiten of aanscherpen.
Bij een consument gelden strengere regels
Verkoop je aan een particulier, dan zit je vast aan de zwarte en grijze lijst uit het Burgerlijk Wetboek. De belangrijkste regel voor prijsverhogingen staat in artikel 6:236 sub i BW: een beding dat je het recht geeft de prijs te verhogen binnen drie maanden na het sluiten van de overeenkomst, is onredelijk bezwarend, tenzij de consument in dat geval de overeenkomst mag ontbinden. Vertaald naar de praktijk: verhoog je binnen die drie maanden, dan moet je de klant de vrijheid geven eronderuit te stappen. Geef je die vrijheid niet, dan kan de klant het hele beding laten vernietigen.
Na die drie maanden vervalt de automatische zwarte-lijstregel, maar dan wordt een prijsverhoging nog steeds getoetst aan de open norm van artikel 6:233 BW. Ook eenzijdige wijzigingsbedingen staan op de grijze lijst (artikel 6:237 sub c BW): die worden vermoed onredelijk te zijn, tenzij jij het tegendeel aantoont. De consumententoezichthouder ACM en de KvK leggen deze lijsten voor ondernemers uit.
Een zakelijke klant geeft meer ruimte
Werk je voor een ander bedrijf, dan is het beeld heel anders. De zwarte en grijze lijst gelden formeel alleen voor consumenten. Zakelijke klanten hebben minder wettelijke bescherming, dus je mag een prijswijzigingsbeding ruimer opstellen en je hoeft geen ontbindingsrecht in te bouwen. Zet de afspraak wel altijd zwart op wit, want zonder heldere prijsvorm belandt ook een zakelijke discussie bij de "redelijke prijs".
Eén nuance: bij een kleine, consumentachtige ondernemer (denk aan een zzp'er die iets laat installeren dat los staat van zijn vak) kan de rechter via de zogenoemde reflexwerking de consumentenregels alsnog laten meewegen. Reken bij hele kleine klanten dus niet blind op de volle zakelijke vrijheid.
Wat de branchevoorwaarden zeggen
Techniek Nederland heeft twee sets standaardvoorwaarden, en ze regelen prijsstijgingen los van elkaar. De AVIC (Algemene Voorwaarden voor Installatiewerk voor Consumenten) is bedoeld voor particuliere klanten en is sinds 1 maart 2016 verplicht voor leden bij consumentenwerk; deze voorwaarden zijn samen met de Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis opgesteld. De ALIB 2007 is voor de zakelijke markt en verwijst voor prijsaanpassingen naar de Risicoregeling voor de installatietechniek, die loon- en materiaalprijswijzigingen verrekent via CBS-indexcijfers. Gebruik je die voorwaarden al, kijk dan eerst wat er over verrekening in staat voordat je zelf iets verzint.
De clausule die je in je offerte kunt zetten
Wil je materiaalstijgingen kunnen doorberekenen zonder telkens de rechter of artikel 7:753 nodig te hebben, zet dan vooraf een beding in je offerte of algemene voorwaarden. Zo bouw je het op.
Zo leg je een prijswijzigingsbeding vast
1
Noem de peildatum en de gevoelige componenten
Leg vast op welke inkoopprijzen je offerte is gebaseerd (bijvoorbeeld de prijzen op de offertedatum) en welke onderdelen het betreft: omvormers, warmtepompen, accu's, laadpalen, koperkabel.
2
Kies een drempel en een oorzaak
Spreek af vanaf welk percentage stijging je mag doorberekenen, en beperk het tot oorzaken buiten jouw invloed. Zo verhoog je niet bij elke euro, maar wel als de markt echt beweegt.
3
Bouw voor consumenten een ontbindingsrecht in
Kort samengevat
Doorberekenen mag, maar de vrijheid die je hebt bepaal je op het moment dat je de offerte schrijft, niet op het moment dat de prijs stijgt. Kies bewust je prijsvorm, zet bij een vaste prijs een prijswijzigingsbeding in je voorwaarden, geef consumenten het verplichte ontbindingsrecht, en waarschuw altijd op tijd. Wie dat vooraf regelt, hoeft achteraf geen beroep te doen op de noodrem van artikel 7:753.
En dat is precies het soort afspraak dat je maar één keer goed wilt vastleggen en daarna in elke offerte automatisch wilt meenemen. In Knippie leg je je prijsvorm en voorwaarden per offertesjabloon vast, zodat het beding altijd meegaat en je het nooit vergeet.
Laatst bijgewerkt:
Geef de particuliere klant het recht om binnen 14 dagen na jouw melding kosteloos te ontbinden. Dat maakt het beding houdbaar onder artikel 6:236 sub i BW.
4
Meld schriftelijk en onderbouwd
Verhoog nooit stilletjes op de factuur. Stuur een schriftelijke melding met de nieuwe inkoopprijs erbij, zodra je de stijging kent.